Manipulýator - ýerleşýän ýerini dolandyrmagy awtomatlaşdyryp bilýän we üýtgemek üçin täzeden programmirlenip bilýän köpugurly enjamdyr. Onuň köp erkinlik derejesi bar we dürli gurşawlarda işleri ýerine ýetirmek üçin obýektleri hereketlendirmek üçin ulanylyp bilner. Senagat manipulýatorlary awtomatiki dolandyryş ulgamynda täze tehnologiýa bolup, häzirki zaman önümçilik önümçilik ulgamlarynyň möhüm bölegine öwrüldi.
Manipulýator gollary iş böleklerini (ýa-da gurallary) tutmak üçin ulanylýar we dürli gurluş görnüşlerine, mysal üçin, gysmak, saklamak we adsorbsiýa görnüşlerine eýedir, bu bolsa tutulan obýektiň görnüşine, ölçegine, agramyna, materialyna we işleýiş talaplaryna baglylykda bolýar. Hereket mehanizmi, şonuň üçin el dürli aýlanmalary (titremeleri), hereketi ýa-da birleşdirilen hereketi ýerine ýetirip, bellenen hereketi amala aşyrýar, tutulan obýektiň ornuny we duruşyny üýtgedýär. Hereket mehanizminiň götermek, teleskoplamak we aýlamak ýaly garaşsyz hereketi manipulýatoryň erkinlik derejesi diýlip atlandyrylýar. Obýekti kosmosda islendik pozisiýada we ugurda tutmak üçin alty erkinlik derejesi talap edilýär. Erkinlik derejesi manipulýatoryň dizaýnynda esasy parametrdir. Erkinlik derejesi näçe köp bolsa, manipulýatoryň çeýeligi şonça uly, köpugurlylygy şonça giň we gurluşy has çylşyrymly bolýar. Umuman, ýörite robotlarda 2-3 erkinlik derejesi bar. Dolandyryş ulgamy manipulýatoryň her bir erkinlik derejesiniň hereketlendirijisini dolandyrmak arkaly belli hereketleri tamamlamak üçin ulanylýar. Şeýle hem, durnukly ýapyk aýlawly dolandyryşy döretmek üçin sensorlardan pikir alyşmalary alýar. Dolandyryş ulgamynyň esasy bölegi, adatça, islenýän funksiýany ýerine ýetirmek üçin programmirlenen mikrokontroller ýa-da dsp ýaly mikro-dolandyryş çipinden ybarat bolýar.
Senagat manipulýatorlarynyň çalt ösüşi, onuň oňyn rolynyň barha köp ykrar edilmegi bilen baglanyşyklydyr. Birinjiden, ol el bilen işlemegiň ornuny bölekleýin tutup biler; ikinjiden, önümçilik prosesiniň talaplaryna laýyklykda iş böleklerini geçirmek we ýüklemek we düşürmek işlerini tamamlamak üçin belli bir tertibi, wagty we pozisiýany yzarlap biler; üçünjiden, kebşirlemek we ýygnamak üçin zerur bolan stanoklary ulanyp biler. Şonuň üçin işçileriň zähmet şertlerini ep-esli gowulandyryp, zähmet öndürijiligini ep-esli ýokarlandyryp, senagat önümçiliginiň mehanizasiýasynyň we awtomatlaşdyrylmagynyň depginini çaltlaşdyryp biler. Netijede, ösen senagat ýurtlary ylmy-barlag işlerine we ulanylyşyna köp maddy we maliýe serişdelerine üns berýärler we maýa goýýarlar. Esasanam ýokary temperaturada, ýokary basyşda, tozanda, sesde we radioaktiw we hapalanýan ýagdaýlarda ulanylyş has giň gerimde. Hytaýda soňky ýyllarda senagat pudagynyň üns bermegi bilen çalt ösüş boldy we belli bir netijelere ýetildi.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 7-nji sentýabry